جانها به قدوم ملك العرش نهادیم      

ما دیده و دل در گرو فرش نهادیم

 نقشی شود و بر زبر فرش در آید    

هر نكته به ما از طرف عرش برآید

فرش ایران دارای تاریخی بسیار طولانی است، در ایران از دیرباز بافتن انواع فرش متداول بوده و انگیزه ای اجدادی داشته است. به نوشته مورخان، جهانگردان، جنگجویان و آثار مكشوفه از گذشتگان گویای آن است كه فرشبافی به صورت هنری دستی ، مردمی ، روستایی و عشایری در ایران سابقه بس دراز دارد. 

پروفسور «رودنكو» كاشف «فرش پازیریك» معتقد است كه قالی مذكور  كار مردم ماد یا پارس و پارت (خراسان بزرگ) است. توجه به نقش های مشابه و هم زمان این فرش در ستون های تخت جمشید نیز این نظریه را تایید می نماید. آثار دیگری از جمله نقاشیهای برخی هنرمندان قرون وسطی حاوی نقش قالیهایی است كه گفته اند بافت ایران بوده است

ادامه مطلب

ایوانف در تاریخ ایران باستان می‏نویسد:

«پیامدبحران دولت سلوكیه، در نیمه سده سوم ق.م. آن شد كه كنترل بسیاری ازولایت‏های خاوری از دست این دولت بیرون رفت در راس این ولایت‏ها،فرماندارانی یونانی بودند، دیودت در باختر (باكتریا = بلخ) اوتیدم در سغد واندراگور، در پارت».

چنینبه نظر می‏رسد كه در ابتدای كار مبارزه پارتیان بیش‏تر بر اساس حفظ منافعمحدود قومی و صیانت طایفه‏ای بوده است تا یك جنبش اساسی در جهت تامیناستقلال ملی تمام ایران در مورد اصل و نژاد پارتیان اشكانی، گیرشمنمی‏نویسد:

آنانبه قبیله‏ی پرنی - كه جزیی از قوم دهه، بود - متعلق بودند. دهه، مجموعه‏ایاز قبایل سكایی بود كه بصورت چادرنشینی و استپ‏های بین دریای خزر و دریایآرال، زندگی می‏كردند. در حدود سال 250 ق.م. دو برادر، ارشك و تیرداد، باجنگجویان خود همراه پنج تن از روسای دیگر، ناحیه علیای «تجن» را اشغالكردند.

پادشاهجدید بلخ، به آنان حمله نمود، اما ایشان از این خطر گریخته به ایالاتمجاور پارت هجوم بردند و حاكم آن جا را كشتند. دو سال بعد، ارشك در جنگكشته شد، ولی پارتیان كه همیشه در محاربه بودند، تحت فرماندهی تیرداد تمامناحیه‏ی را كه امروز سرحد ماورای خزر و روسیه و ایران را تشكیل می‏دهد، بهتصرف درآوردند. تیرداد در همین مكان، نخستین پایتخت خود را بنا نهاد. اندكیبعد شهری دیگر به نام موسس سلسله، ارشك بنا شد، و تیرداد در آن جاتاجگذاری كرد.

درهر حال، جنبش پارتیان در شرق ایران، موجب از بین رفتن تسلط مقدونیان وفراهم شدن مقدمات وحدت ملی ایرانیان گردید. پارتیان در اندك مدت بر فلاتایران مستولی شدند و به زودی به عنوان مظهر جدید احساسات ملی ایرانیان ومدافع شرق ظاهر گردیدند.

پارتیانبا ادامه سیاست صلح و جنگ و حمله و دفاع توانستند مدت پانصد سالفرمانروایی خود را بر محدوده فلات ایران حفظ و در مقابل اقوام شرق و غرب مقاومت كنند. 

زایش هنر در سپیده دم تاریخ

نقاشی دیواری به عنوان یكی از اشكال هنری درطول تاریخ همواره ازاهمیت خاصی برخورداربوده است. تأثیر این نقاشی ها برزندگی انسان ازدیرباز تا كنون آنچنان پایدار و ماندنی است كه می توان گفت كمتر رشته هنری چنین تأثیری را داشته است، زیرا كه خیلی ازرشته های هنری درمقاطعی از تاریخ بنا به ضرورت ومجموعه شرایط خاصی شكل گرفته ودر مقاطعی دیگر ازمیان رفته یا كاربرد لازم خود را ازدست داده اند . اما نقاشی دیواری را می توان نخستین زایش راستین هنری انسان درسپیده دم تاریخ هنر دانست . به طوری كه همچنان تا كنون تداوم وتأثیر خود را در بطن زندگی جوامع بشری حفظ كرده است .

 در تبیین دستاورد بزرگ انسان در عصر سنگ كه جهان را با تصویر مجسم می ساخت تا برآن تسلط یابد، نباید از یاد ببریم كه هنر وی، به معنی واقعی واژه، هنربوده است. آنچه اهمیت دارد این نیست كه او تصویر آفرینی می كرد بلكه این است كه تصاویرمزبوررا ماهرانه و زیبا می آفرید.

 امروزه نقاشی دیواری از نظر ایجاد تأثیرات قوی بصری وآفرینش زیبایی وهماهنگی فرم و ریتم، نقش ارزشمندی درآثار معماری وزیبا سازی شهری دارد.

این رشته هنری اگر به درستی شناخته شود و به درستی به اجرا درآید، با توجه به فضاهای زیبا و باشكوهی كه بوجود می آورد می تواند با هنر معماری تلفیق شود، همچنین این توان و اهمیت را درخود دارد كه با مایه های فرهنگ و هنر وقوم وملتی درآمیخته وبه آن ارزش واعتبار والایی دهد.

هزاران سال پیش، انسان نخستین تصویر حیواناتی را كه برای احتیاجات خود شكار می كرده وتصاویر آنها را بر دیواره محل سكونتشان، یعنی درانتهای صخره غار نقاشی می كردند. آنان با اجرای اعمالی چون مراسم حمله به آن تصاویر، انگیزه خود را برای شكار فردایشان بالامی بردند.

قدیمی ترین تصاویر تخت جمشید در اسناد دانشگاه شرق شناسی شیکاگو

در جنوب شرق ایران در استان کرمان، شهری کوچک به نام جیرفت قرار گرفته است که از سه جهت کوهستان هایی به ارتفاع ۴۰۰۰ متر آن را احاطه کرده اند و تنها از جانب جنوب غربی به سمت تنگه معروف «هرمز» در خلیج فارس راه گریزی دارد. این منطقه به دلیل موقعیت خاص طبیعی اش که آن را کاملا به محاصره در آورده است، از مسیر گردش های جهانگردان و نیز تحقیقات باستان شناسی به دور مانده است، تحقیقاتی که عمدتا بر روی منطقه بین النهرین واقع در هزار کیلومتری آن متمرکز شده اند. تا این که سرانجام بر حسب اتفاق آثار فراوانی از تمدن ناشناخته ای در جلگه هلیل رود از زیر خاک سر بیرون آوردند. تمدنی که از سپیده دم بشریت منشا می گیرد.

ادامه مطلب...

خواجه عبد الله انصاری

سارا